Historia biblioteki

HISTORIA BIBLIOTEKI

Pierwsze wzmianki na temat istnienia biblioteki publicznej w Koźminku pochodzą z 1920 roku. W źródłach archiwalnych, na które składają się protokoły zebrań koźmineckiej rady gminnej, można przeczytać, że na założenie biblioteki gminnej przeznaczono wówczas 300 mkp (marek polskich). Wypożyczalnia książek została utworzona dzięki staraniom sekretarza gminnego Romana Falkowskiego, a obowiązki bibliotekarki pełniła Jadwiga Mielęcka. Niestety niewiele wiadomo o dalszych losach biblioteki. Następne informacje pochodzą dopiero z 1928 roku: w planowanym wówczas budżecie na lata 1928/1929 przewidziano 180 złotych na prenumeratę pism i książek do biblioteki gminnej. Po wyjeździe J. Mielęckiej w 1933 roku, bibliotekę przekazano parafii. Wypożyczaniem książek zajmowali się ks. Bronisław Kochanowicz i Helena Szymańska. Ks. Kochanowicz był także autorem sztuki pt. „Polonia semper fidelis”, którą w 1935 roku wystawiło w remizie straży ogniowej Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Męskiej i Żeńskiej. Stowarzyszenie obchodziło wówczas dziesięciolecie swojej działalności. W 1938 roku przeznaczono 150 zł na utrzymanie biblioteki, a na lata 1939/1940 zaplanowano 180 zł na ten cel. Ten ostatni plan nie został niestety zrealizowany, gdyż wybuchła wojna. W 1941 roku proboszcz koźminecki ks. Jan Bryl został wywieziony do Dachau, gdzie zginął. W kościele Niemcy urządzili magazyn zbożowy, kradnąc uprzednio wszystkie drogocenne przedmioty: monstrancje, kielichy itp. Natomiast na plebani zamieszkał wachmistrz żandarmerii niemieckiej. Księgozbiór koźmineckiej biblioteki, podobnie jak wielu innych, uległ w większości rozproszeniu.

Bezpośrednio po zakończeniu II wojny światowej nie istniały dobre warunki do tworzenia bibliotek. Kraj był zniszczony i przede wszystkim wymagał odbudowania z ruin. W wyniku działań wojennych bibliotekarstwo polskie poniosło ogromne straty, zostało zniszczonych ok. 2/3 zbiorów. Dopiero w 1946 roku zaczęły się pierwsze działania władz, aby reaktywować biblioteki. 17 kwietnia 1946 roku został wydany dekret „O bibliotekach i opiece nad zbiorami bibliotecznymi”. Dekret ten dotyczył organizowania sieci bibliotek publicznych w całej Polsce.

Gminna Biblioteka Publiczna w Koźminku powstała w 1949 roku, na podstawie uchwały Prezydium Gminnej Rady Narodowej. Książki, w ilości 500 woluminów, zostały zakupione przez Referat Kultury Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Kaliszu. Początkową siedzibą biblioteki była szkoła podstawowa, a wypożyczaniem zajmowali się nauczyciele, głównie Jadwiga Ostojska – matematyczka. Pierwszą powojenną bibliotekarką w Koźminku, zatrudnioną na etacie, była Elżbieta Zajdel, która zaczęła pracować w bibliotece w styczniu 1951 roku. Była wówczas również członkiem komisji kultury miejscowej rady narodowej. Elżbieta Zajdel pełniła funkcję kierownika biblioteki do 1982 roku. W 1974 roku biblioteka otrzymała drugi etat bibliotekarski. Została wówczas zatrudniona Teresa Kamińska, która pracowała do 1982 roku. W 1982 roku kierownikiem biblioteki została Joanna Józefowska. Po jej odejściu w 1985 roku kierownikiem była Ewa Pietrzak, która sprawowała tę funkcję do 1996 roku. Również w 1985 roku rozpoczęła pracę Natalia Sobczak. W 1996 roku N. Sobczak została najpierw kierownikiem, a w 2001 roku – dyrektorem. Od 1996 do 2000 roku pracował w bibliotece Ryszard Grzeliński. Był on inicjatorem powstania przy bibliotece Izby Pamięci. W 2000 roku, po odejściu R. Grzelińskiego, rozpoczął pracę w bibliotece Tomasz Potemkowki, który od 2013 pełni funkcję dyrektora biblioteki.

Biblioteka była kilkakrotnie przenoszona. Bezpośrednio po wojnie jej siedzibą była szkoła, gdyż jedynie tam istniały znośne warunki lokalowe i poza tym nauczyciele udostępniali książki. W 1951 roku przeniesiono bibliotekę do prywatnego domu Reginy Górskiej, na Placu Wolności (wówczas Plac Stalingradzki). Kolejnym miejscem biblioteki był budynek zajmowany wspólnie z prezydium GRN, po przeciwnej stronie Placu Wolności. W 1957 roku Ochotnicza Straż Pożarna w Koźminku zwróciła się do władz gminnych o przydzielenie „ziemi pożydowskiej” – na budowę nowej strażnicy. Na początku lat 60-tych rozpoczęła się budowa remizy, realizowana głównie w czynie społecznym. Nowa remiza została oddana do użytku w 1973 roku i również w tym roku została tam urządzona biblioteka gminna.

W 1961 roku biblioteka posiadała 4014 książek, a korzystało z nich 558 czytelników. Książki kupował Wydział Kultury Powiatowej Rady Narodowej w Kaliszu. Były to najczęściej książki popularnonaukowe (rolnicze) i „światopoglądowe”. Działała też wówczas świetlica gminna, prowadzona przez nauczycielkę Marię Zaborską, we współpracy z bibliotekarką E. Zajdel. Świetlica oprócz udostępniania czasopism i różnych gier prowadziła też teatr amatorski. W 1968 roku biblioteka posiadała 5533 woluminów, wypożyczało je 645 czytelników i było przeciętnie 7 tys. wypożyczeń rocznie. Funkcjonowały dwie biblioteki gromadzkie: w Koźminku i Nowym Nakwasinie oraz osiem punktów bibliotecznych w poszczególnych wsiach. Biblioteka gromadzka w Nowym Nakwasinie mieściła się Klubie Rolnika i była prowadzona przez miejscowe nauczycielki: Krystynę Jaśkiewicz i Jadwigę Skowron. Biblioteka w Nakwasinie działała tak długo jak istniały gromady, tj. do końca 1972 roku.

W ciągu całego okresu swej działalności bibliotekarze zajmowali się nie tylko wypożyczaniem książek ale również realizowali różne formy działalności kulturalnej. Organizowali spotkania z pisarzami, wystawy, konkursy, gry i zabawy z dziećmi, głośne czytanie baśni dla najmłodszych, lekcje biblioteczne. W czasach, gdy brakowało lektur szkolnych, bibliotekarze niejednokrotnie czytali głośno uczniom jedyny egzemplarz lektury, jaki był w posiadaniu biblioteki.

W latach 1960 – 1970 istniało w Koźminku kino „Jutrzenka”, a jego kierownikiem był Janusz Kiernożycki. Kino mieściło się w Domu Strażaka na Placu Wolności. W Koźminku były wyświetlane filmy dwa razy w tygodniu (w sobotę i niedzielę). W pozostałe dni kino pełniło funkcję objazdową i odwiedzało inne miejscowości: Sokołówkę, Morawin, Dębsko, Nowy Nakwasin, Gać Kaliską, Pietrzyków, Bogdanów, Stary Karolew.

We wspomnianym wcześniej 1968 roku można przeczytać, w protokole z posiedzenia Prezydium Gminnej Rady Narodowej: „…życie kulturalne w osadzie powoli zamiera, a to dlatego, że brak na jego utrzymanie funduszy. Wyposażenie świetlicy gminnej jest bardzo ubogie: nie ma radia ani telewizora, ani też odpowiednich gier. Dotkliwie odczuwa się też brak pomieszczeń na działalność kulturalną.” Natomiast w sprawozdaniu z działalności kulturalnej w gminie, za rok 1971, czytamy że: „…istnieje tylko klubo-kawiarnia. Kino i świetlica zostały zlikwidowane, a biblioteka gromadzka mieści się w jednym, bardzo ciasnym pomieszczeniu. Prezydium GRN planuje w 1972 roku, po ukończeniu budowy domu strażaka, przenieść tam bibliotekę i urządzić wraz z czytelnią.”

W 1973 roku została oddana do użytku nowa remiza strażacka i równocześnie pozyskała tam swoją siedzibę biblioteka publiczna, która mieści się tam do chwili obecnej. Po wielu przeprowadzkach i pracy w trudnych warunkach, książki i bibliotekarze znaleźli wreszcie doskonałe lokum. Biblioteka jest przestronna, przede wszystkim bardzo wysoka. Ma to duże znaczenie dla ciągle powiększającego się księgozbioru, gdyż istnieje możliwość ustawienia wysokich regałów. Jest również wystarczająco duża czytelnia. W drugim pomieszczeniu, od 1992 roku był klub bilardowy, następnie – w 1998 roku utworzono tam Izbę Pamięci a także siedzibę Gminnego Koła Pszczelarzy. W 2004 roku znalazła tam również swoje miejsce Gminna Orkiestra Dęta. Oprócz tego, w czytelni biblioteki odbywają się spotkania kółka szachowego, a także wiele innych gminnych zebrań.

W 1988 roku przestał istnieć tzw. centralny zakup książek, realizowany przez Wojewódzką Bibliotekę Publiczną w Kaliszu. Od tego momentu każda biblioteka gminna samodzielnie zaczęła decydować, jakie tytuły zakupić do swojego zbioru. Ma to ogromne znaczenie, przede wszystkim dlatego, że można się kierować konkretnymi potrzebami czytelników. A potrzeby i zainteresowania wciąż rosną wraz z powiększającą się liczbą studentów oraz z faktem, że życie zmusza wszystkich do ciągłego uczenia się i zdobywania informacji. Powoduje to też coraz wyższe wymagania, jakie użytkownicy stawiają przed biblioteką. Według nowoczesnych standardów biblioteka ma być, przede wszystkim, centrum informacji z każdej dziedziny. Służy temu m.in. stworzenie w bibliotece powszechnego, bezpłatnego dostępu do Internetu.

Na początku 2001 roku biblioteka zakupiła pierwszy komputer oraz system komputerowy SOWA do kompleksowej obsługi księgozbioru. Nasza biblioteka była drugą w powiecie, po bibliotece w Opatówku, gdzie rozpoczęto tworzenie komputerowej bazy danych książek. Natomiast jako pierwsza w powiecie – biblioteka koźminecka utworzyła w 2002 roku kawiarenkę internetową. W 2008 roku powstała strona WWW biblioteki i została uruchomiona przeglądarka internetowa naszego katalogu.

Zadbano również o estetykę wnętrza: w 2003 roku przeprowadzono remont, natomiast pod koniec 2007 roku zakupiono 35 nowych regałów dla księgozbioru oraz założono nową wykładzinę podłogową. CO roku biblioteka kupuje nowe książki i częściowo usuwa z księgozbioru książki zniszczone lub zużyte. Staramy się, aby nasz księgozbiór był atrakcyjny nie tylko dla czytelników z terenu gminy Koźminek, co potwierdza fakt, iż cześć naszych czytelników to mieszkańcy innych miejscowość.

Biblioteka w Koźminku jako pierwsza spośród bibliotek w powiecie kaliskim utworzyła kawiarenkę internetową wychodząc naprzeciw oczekiwaniom społecznym, ale również jako pierwsza zrezygnowała z tego rodzaju oferty, ze względu na powszechną dostępność Internetu.